Yn Blaen-y-Cae, Wisconsin, Gorphenaf 2, 1S-*S, yn 72 oed. Mr JRowlaraì Fonlkes, gvnt o Beii-y-Uyn, Llan- ddeiniolen, Arfon. Claddwyd ef Gorph. 4—y brodyr O Jones a J. Daniels yn gwasaiiaethu Un o'r dadleuon crví'af chos Ddwyfol darddiad erefydd Iesu Grist ydyẁ, ei dylanwad ar y galon ddynol-eíboä yn myned dan wroiddian (lyínaf llygr- edigaeth—vn lladd tneddiad at bechod yn y meddwl, ac ỳn adferu y pechadur i'r mwynhad hapus hwnw, o'r hyn v mae cyfaddasder yncldo fel creadur i'w í'wynhaü ; sef Cỳmundeb a Duw. Fe'n tarewir yn fywiog gan y syniadan yna, wrth ddarllen hanes y cenadon, Moffat, Williams, ac eraill—eu llwyddiant rhyfccldol yn mysg y Paganiaid, a gweled gallu yr Efengyl yn cynyrchu y fath gyf- newidiad ar galon a bnchedd y Llwynwyr, Affncan- iaid, pa rai ydynt yr esiamplau mwyaf truenus o ddirywiad pechod. Beth, meddwn, ond gallu y devrnas hono y dywedir, "nadyw hi o'r byd hwn"— vr arfau Iiyny y dywedir, "nad ydynt gnawdol," a'r cldoethinc'b hono y dywedir. "mai oddi uchod y. mac hi," a allasai cffeithio diwylhant mor bur a dyrchaf- edig; edrycher ar y dynion o'r arferion mwyaf gwrthwyneb—trigolion y gwledydd mwyaf gelynol i'w gilydd, trwy yr ymrysoniadau mwyaf gwaedlyd, &c, &c, yn anahofio eu hen ddygaseäci gynt, ac yn todcíi i'w gilydd, a hyny a orchymyn Gwr nas gwel- sant erioed. Nis galìwu, mecldwn, briocloli y fath gyfuewidiad, rhwng defnyddiati mor annhebyg, i cídim oud i gyfryngiad Dwyfol. Ond tra yr ydym yn mawrygu "gras Duw" yn cyu- yrchu yr esiamplau mwyaf gogoncddus o allu achub- òl yn mysg anwariaid, &c, nicí liai yw ein syndod a'n hy'mofyuíad pau y gwelwn ambell un fel eiiì hewythr Rowland Foulhes, wedi treulio oes faith, ẁrth wrando efengyl y galluoedd uehaf a'r hyawdledd godidocaf, wedi eu harilwys am ei ben yn rhaiadrau grymus chlegau o weithiau, ac er hyny yn aneffeith- iol er ei ennill ef i broffesu crefydd, wedi y cwbl. Yn ccrdded yn gyson i foddion gras yr ydym yn coflo ein hewythr, er's yn asos i hanercanrif, apharhaodd i wneydhyny byd y diwedd : ond bu y cwbl yn ddi- effaith er ëi gael ef yn grefyddwr,—bn yr nn weinid- ogaeth yn fucldiol i gannoedd o'i g.ydnábyddion. "Pa foddy geliir rhoddi cyfrif am dano eí 'í A oedd rhyw ddiffyg o'i du ef, mwy nag eraiil î Nid y'm yn sr iỲybod fod. Er mantais i'n dysgawdwyr i cídadan- soddi cymeriadau o'r fath, ac i ffurfio eu cenadwr- iaethau rnewn modd mwy cyfeiriol at y dosbarth hwn o'u gwrandawyr ag ydynt yn'lluosog i beunydd, adroddwn yr ymddyddan a fu rhwng y Parch. John Daniels ag ef y Sabboth oiaf y bu byw. Gofynai Daniels iddo, "A oedd ef yn meddwl ei fod yiî bechadur mawr î" Afebai yntatt, "Ei fod yn gwvbodeifod ynbechadur; ond. neis i erioed ryw bec'hod mawr iawn, yyyddost." "Pa fodd yr ydých yn teimlo wrth feddwl gwynebn y Barnwr V" "Ẅel "'does gen' i ddim i wneyd, wyddost, ond gadael ì'r Hollalluog i wneyd fel y myn â mi." A fn arnoch erioed awdd g'wnevci proffes o lesu Grist ?" ebo Daniels ""l)o." ebè yntatt, "iawcr gwaith, ond byddai Satan yn dweyd wrtbyf nad oedd dirn iws i mi—fymod i yn rhv wvllt olawer; am daraw dyn ybyddwni wýddost, niewn mynyd, oni byddai yn gwneyd yn iawn." Dyna yr oli a gaed ganddo. Yr oedcl gan ein hen ewythr fwy o ffydd yn ei ddwrni derfynu ymraíaeiion na cbyrddu eglwysig a dosbarthiadol, &c. Gwyddom fod ymrafaelion proffcswyr wedi gwneyd niwed iddo ef. Beth sycìd íwy niweidiol na bod'crefycidwyr ar bob aclilysnr, mor barod i gamddeongli golygiadau en gilydd—i briodoli camamcanion pan na byddo hyny yn eglur— i gyhoeddi a mwynhau colliadau eu gilydd—i arfer chwerwder a thrahausder yn y wyneb, ac athrod, enllib, aphob ystryw cyfrwys-ddrwg o'r tu cefn; er clisodli adrygn naill y llall—pob un yn bwrw ei wen- wynallanyn llysnafedd ar gymeriad ei frawd—yn actio y tarawydd hyd yn nod wrth gyflawni dyiecl- swyddau crefydd, ac yn collfanm y naill y lla.ll fcl dynion amddifaid o gydwybod ac uniondeb calon gyda Dnw. Middle Gramítte, I